راهکارهای بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمان 1

 بهینه‌سازی مصرف انرژی، امروزه یكی از موضوعاتی است كه كشورها برای صرفه‌جویی در مصرف انرژی و كاهش هزینه‌های مالی آن را در اولویت كارهای خود قرار داده‌اند.در ایران نیز ظرف چند سال گذشته به این مقوله بیشتر از گذشته توجه شده است.مهندسی ساختمان یكی از عوامل تاثیرگذار در مصرف انرژی است و وسایل گرمایشی و سرمایشی در ساختمان‌ها هم كه عامل مصرف یا تامین‌كننده انرژی هستند، در این میان بسیار مهم تلقی می‌شوند.به چند راهكار ساده كاملا قابل اجرا برای بهینه كردن مصرف انرژی در یك ساختمان توجه فرمایید:


اتاق‌هایی كه كاربرد همانند دارند را كنار هم قرار دهید و اتاق‌هایی را كه كاربرد خاص دارند از بقیه اتاق‌ها جدا كنید.

این كار به شما كمك می‌كند تا فقط اتاق‌هایی را گرم كنید كه در آنها زندگی می‌كنید، مثلا نباید از فضایی كه بین اتاق‌های خواب قرار گرفته به عنوان انباری استفاده كرد چون در این صورت مجبور خواهید بود، این انباری را نیز مانند اتاق‌های خواب گرم كنید و این یعنی مصرف سوخت بیشتر، هزینه‌های بالاتر و آلودگی بیشتر محیط زیست.

اگر با بازسازی توانستید مصرف انرژی را در قسمتی از ساختمان بهینه كنید، این قسمت را با در یا پرده از قسمت‌های قدیمی ساختمان جدا كنید. در این كار باید كمی سلیقه به خرج داد تا زیبایی ساختمان حفظ شود.

بخش‌هایی از ساختمان را كه نیاز به آب دارند تا جایی كه می‌توانید نزدیك هم قرار دهید. این قسمت‌ها عبارتند از آشپزخانه، دستشویی و حمام. با این كار طول لوله‌های آب كم می‌شود و در نتیجه حرارت كمتری از لوله‌های آب گرم به هدر می‌رود. سقف را تا ارتفاع 7/2متر پایین بیاورید.

اگر انجام این كار در تمام قسمت‌های ساختمان امكان‌پذیر نبود، می‌توانید فقط سقف بعضی قسمت‌ها را پایین بیاورید. برای این كار می‌توانید از سقف‌های كاذب نیز استفاده كنید. بالا بودن سقف باعث افزایش تلفات حرارتی می‌شود.

از طرفی بیشتر حرارت تولید شده توسط بخاری یا شوفاژ زیر سقف جمع می‌شود و قسمت پایین اتاق، گرم نمی‌شود.

یعنی هم مصرف سوخت بالا می‌رود و هم آسایش ساكنان تامین نمی‌شود. در اتاق‌هایی كه امكان كاهش ارتفاع سقف به 7/2 متر وجود ندارد، نصب یك پنكه سقفی كمك بسیار زیادی به گرم كردن خانه می‌كند. بر خلاف تصور عموم، روشن كردن پنكه در زمستان با دور كم نه تنها خانه را سرد نمی‌كند، بلكه با راندن هوای گرم جمع شده در زیر سقف به پایین، دمای اتاق را یكنواخت می‌كند و از تلفات حرارت می‌كاهد.

در صورتی كه امكان نصب پنكه سقفی وجود نداشته باشد می‌توان به جای آن از پنكه‌های رومیزی استفاده كرد. برای گرفتن نتیجه مطلوب باید جهت وزش باد را به طرف بالا تنظیم كرد.

در ساختمان‌های چند طبقه نباید راه‌پله‌ها را در فضاهایی كه نیاز به گرمایش دارند قرار داد زیرا در این صورت هوای گرم از مسیر راه پله بالا رفته و هدر می‌رود. قسمت راه پله باید به وسیله یك در از محیط زندگی جدا شود. رعایت این نكات سبب می‌شود جریان حرارت در خانه تحت كنترل درآید و حرارت كمتری به هدر رود.


مصالح ساختمانی

استفاده از مصالح ساختمانی مناسب تاثیر فراوانی بر كاهش مصرف انرژی در ساختمان دارد. استفاده از مصالح سنگین كه ظرفیت حرارتی بالا دارند، مانند بتن و آجر باعث می‌شود پایداری حرارتی خانه افزایش یابد.

یعنی با تغییر دمای هوای بیرون، ‌هوای داخل زیاد سرد یا گرم نمی‌شود.این ویژگی به خصوص در اتاق‌های جنوبی، تاثیر بسیار زیادی در كاهش مصرف انرژی و افزایش آسایش ساكنان دارد.

بنابراین هنگام بازسازی خانه خود تا جایی كه امكان دارد از مصالح سنگین مانند آجر و بلوك‌های سیمانی استفاده كنید و از نصب دیوارهای سبك چوبی یا قطعات پیش ساخته سبك (به جز عایق‌های حرارتی) پرهیز كنید.دیوارهای خارجی را می‌توان از آجرهای حفره‌دار ساخت تا ظرفیت حرارتی ساختمان بالا رود. اما بهتر است بر روی این دیوار یا در میان آن از عایق‌های مناسب استفاده كرد تا كارآیی آن افزایش یابد.


اندازه و جای قرارگیری پنجره‌ها

پنجره‌ها در مقایسه با دیگر اجزای ساختمان حرارت را بیشتر از خود عبور می‌دهند. از این رو در زمستان مقدار زیادی حرارت می‌تواند از آنها هدر رود و در تابستان نیز می‌تواند مانند یك منبع حرارت عمل كرده و خنك كردن ساختمان را مشكل نماید. از این رو اندازه مناسب و جهت صحیح قرارگیری آنها نقش بسیار مهمی در كاهش مصرف انرژی یك ساختمان دارد.

تا جایی كه امكان دارد پنجره‌ها را در سمت جنوب ساختمان نصب كنید و از قرار دادن هرگونه مانع، مانند درخت یا حصارهای بلند،‌ بر سر راه ورود نور و گرمای خورشید خودداری كنید.

پنجره‌های غربی را تا حد امكان كم كنید یا اصلا آنها را حذف كنید.

وجود این پنجره‌ها سبب گرم شدن خانه در بعدازظهر روزهای تابستان می‌شود. پنجره‌های شرقی اگرچه در صبح زمستان سبب گرم شدن خانه می‌شوند، اما در تابستان می‌توانند مشكل‌ساز شوند. از این رو باید تمهیداتی برای پوشاندن آنها در فصل تابستان اندیشیده شود. روی هم رفته بهتر است اندازه این پنجره‌ها نیز تا حد امكان كم شود.

پنجره‌های سمت شمال ساختمان باید تا جایی كه می‌شود كوچك در نظر گرفته شود زیرا خورشید از سمت شمال تابشی ندارد و نصب این پنجره‌ها تنها باعث می‌شود حرارت بیشتری هدر رود.

برای خنك كردن ساختمان در فصل تابستان بهترین راه این است كه به هوای بیرون اجازه دهیم در مواقع لازم آزادانه در كل ساختمان حركت كند. به این ترتیب در روزهایی كه هوای بیرون خنكتر از هوای داخل ساختمان است، می‌توان بدون نیاز به كولر یا دیگر دستگاه‌های خنك كننده، ساختمان را خنك كرد. بهتر است از پنجره‌هایی استفاده كنید كه بتوانند به مقدار زیاد باز شوند.


عایق‌كاری

براساس مقررات ملی ساختمان، شما باید ساختمان خود را عایق‌كاری كنید تا ضریب انتقال حرارت آن از حد معینی بیشتر نباشد. مقدار عایق مورد نیاز در مناطق مختلف متفاوت است، لذا بهتر است برای تعیین مقدار عایق مورد نیاز و نصب آن از یك مشاور كمك بگیرید.

حفاظت‌ پنجره‌ها

تلفات حرارتی پنجره‌ها در زمستان حدود 25درصد از كل تلفات حرارتی ساختمان است. برای كاهش این تلفات می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:

- نصب پرده‌های چین دار و كاملا اندازه و پر كردن فاصله بالای میله پرده.

- نصب پرده‌های كرباسی یا پرده پارسیانا در بیرون پنجره.

- نصب پنجره‌های دو جداره در جاهایی كه استفاده از پرده ممكن نیست یا جاهایی كه پنجره‌های بزرگ وجود دارد.

در تابستان حدود 35درصد از كل گرما از طریق پنجره‌ها وارد ساختمان می‌شود. برای كاهش این تلفات می‌توان كارهای زیر را انجام داد:

- بر روی پنجره‌های جنوبی می‌توان سایبان، حصیر یا پوشش‌های كدر قرار داد و جلوی ورود گرمای خورشید را گرفت.

پنجره‌های شرقی و غربی را می‌توان از بیرون با حصیر، پرده یا پوشش‌های كدر كنترل كرد.


نورگیرها

نورگیرها نقش مهمی در تامین روشنایی منزل دارند اما اگر خوب محافظت نشوند مقدار زیادی حرارت را در زمستان به هدر می‌دهند و در تابستان نیز باعث ورود حرارت به ساختمان می‌شوند. برای كاستن از اثرات منفی نورگیرها می‌توان این كارها را انجام داد:

- تا جای ممكن از نورگیرهای كوچك‌تر استفاده كنید.

- از شیشه‌های دوجداره یا ضخیم برای كاهش تلفات حرارتی استفاده كنید.

- در جایی كه امكان دارد از سایبان استفاده كنید تا جلوی تابش مستقیم آفتاب گرفته شود.

همچنین می‌توانید از شیشه‌های تیره یا رفلكس استفاده نمایید.

- از نصب نورگیر در اتاق‌های خواب و نشیمن و پذیرایی پرهیز كنید مگر آنكه واقعا به آنها نیاز باشد.

- پنجره نورگیرها را كاملا ببندید.


كاهش نفوذ هوا

در زمستان نفوذ هوای سرد بیرون به داخل ساختمان حدود 25درصد از كل مصرف انرژی ساختمان را سبب می‌شود.

برای كاهش تلفات ناشی از نفوذ هوا می‌توان این كارها را انجام داد:

- گرفتن درز درها و پنجره‌ها به كمك نوارهای درزگیر

- نصب دریچه در دودكش شومینه‌ها و بستن دودكش بخاری‌ها در هنگامی كه از آنها استفاده نمی‌شود.

- نصب فن‌هایی كه دریچه آنها هنگام خاموش بودن به طور خودكار بسته می‌شود.

- بستن دریچه‌های تهویه دیواری یا سقفی كه قبلا در ساختمان‌ها نصب می‌شد.


سیستم گرمایش

انتخاب وسیله مناسب برای گرمایش ساختمان دقت بسیاری نیاز دارد. در این انتخاب عوامل مختلفی چون نوع ساختمان و مصالح به كار رفته، ارتفاع سقف، وضعیت آب و هوایی و سیستم گرمایش موجود موثر هستند.

روشنایی

- بیشترین استفاده را از نور طبیعی ببرید به ویژه از پنجره‌های جنوبی.

- دیوار اتاق‌ها و دیگر قسمت‌های داخل ساختمان را با رنگ‌های روشن رنگ‌آمیزی كنید.

- در قسمت‌هایی از ساختمان كه در آن زندگی می‌كنید از لامپ‌های مهتابی یا كم‌مصرف استفاده كنید.

- از نصب لامپ‌های متعدد داخل سقف پرهیز كنید

زیرا:

-مصرف برق بالا می‌رود.

- نفوذ هوا به داخل ساختمان افزایش می‌یابد.

- تعویض آنها پرهزینه است.

انتخاب مجری

در صورتی كه می‌‌خواهید در بازسازی خانه خود اصول بهینه‌سازی مصرف انرژی را رعایت كنید باید كار بازسازی را به دست كسی بسپارید كه در این زمینه مهارت كافی داشته باشد و دارای دانش بهینه‌سازی باشد. زیرا انجام این كار نیاز به محاسبات دقیق و تجربه فراوان دارد و هر كسی كه چیزی از بنایی بداند حتی اگر تجربه زیادی هم در كار خود داشته باشد نمی‌تواند ادعا كند در بهینه‌سازی مصرف انرژی مهارت دارد.

 

 

 

 

آبگرمکن های خورشیدی

آبگرمكن هاي خورشيدي

آبگرمكن هاي خورشيدي



آبگرمكن هاي خورشيدي به طوريكه از نام آنها پيداست از طريق جذب انرژي خورشيد و تابش نور بر صفحات جاذب ( كلكتور ) عمل مي نمايند و راندمان گرمايشي آنها در فصول مختلف سال و بر حسب موقعيتهاي جغرافيايي هر شهر متفاوت مي باشد .
راندمان زماني رسيدن به گرمايشي بيشتر و سريعتر از معمول با افزايش پنل هايي بيش از ظرفيت محاسبه شده مقدور مي باشد .
لذا در شهري با آب و هواي معمول شهر مشهد بطور ميانگين 9 ماه از سال را مي توان بطور مستقيم از اين سيستم و بقيه مدت را به عنوان پيش گرم سيستم گرمايشي اعم از پكيج و موتور خانه مورد استفاده قرار داد . اين دستگاه مي تواند داراي المنت برقي باشد كه در مكانهايي كه داراي سيستم پشتيبان نباشند مورد استفاده قرار گيرد .
در شهر مشهد مي توان با استفاده از اين سيستم به حداكثر دماي 85 درجه سانتي گراد و حداقل دماي 35 درجه رسيد هرچه به سمت جنوب پيش رويم مي توان به راندمان بالاتري دست يافت . سيستم گرمايش هر پنل و ارتباط آن با سيستم مركزي به صورت بسته بوده و اين امكان را به پنل مي دهد كه رسوب نگرفته و در زمستان يخ نزند .

 

مخزن آبگرم به گونه اي طراحي شده كه آبگرم را بطور ذخيره درشبانه روز مهيا نمايد و پرت حرارتي آن تا صبح روز بعد و طلوع مجدد بسيار ناچيز باشد . لوله بكار رفته در سيستم با عايق جهت جلوگيري از اتلاف انرژي، عايق بندي شده است .
دستگاه داراي 85% راندمان مفيد بوده كه با استفاده از اين سيستم مي توان هزينه هاي مصرف گاز – گازوئيل و برق را بطور چشمگيري كاهش داد كه اين امر در پروژه هاي بزرگ ملموس تر مي باشد .
بطوريكه بعد از گذشت حدود 1 الي 2 سال مي توان با صرفه جويي در مصرف سوخت هاي فسيلي سرمايه گذاري اوليه را مستهلك نمود . علاوه بر آن هزينه هاي نگهداري و تعميرات بسيار ناچيز بوده و در حد صفر مي باشد . هر دستگاه متشكل از حداقل 2 كلكتور جاذب انرژي ، سيستم پايه ، مخزن دوجداره گالوانيزه يا استيل ، منبع انبساط ، المنت برقي ، لوله هاي رابط به همراه تابلو برق مي باشد.













 
 

 

 

line-height: 8mm;

معایب شومینه

معایب شومینه

 

آياشومينه بجاي گرم كردن خانه باعث سرد شدن آن مي شود؟

قبل از اينكه در مورد عيب هاي شومينه در رسانش گرمايي توضيح دهيم ابتدا بايد بدانيم كه يك وسيله گرمايي هنگامي مي تواند رسانايي گرمايي مناسبي داشته باشد كه:
از موادي ساخته شده باشد كه ضريب رسانندگي بالايي دارند.
سطح مقطع مناسبي براي رسانش گرمايي داشته باشد.
اختلاف دماي زياد در دو طرف رساناي ان برقرار باشد.
ضخامت ماده به كار رفته در بدنه دستگاه گرمايشي زياد نباشد.

ناكارامدي هاي شومينه

الف)بيشتر شومينه ها از موادي همچون:اجرهاي سفالي-سيمان-گچ وسنگ ساخته شده اند.هيچ يك از اين مواد ضريب رسانندگي مناسبي ندارند.

ب)چهار سطح شومينه درامر رسانش تقريبا هيچ نقشي ندارندزيرا بين ديوارهاو كف زمين قرار مي گيرند.درنتيجه رسانش اين سطوح كمكي به گرم شدن خانه ها نمي كند.

ج)ضخامت مصالح به كار رفته در ساختمان شومينه زياد است.در نتيجه گرما به سختي از اين مصالح عبور مي كندزيرا گرماي منتقل شده با ضخامت ديواره ها رابطه عكس دارد.

باتوجه به اين عيب ها ديواره شومينه رساناي خوبي نيست.عيب بزرگ شومينه زماني ظاهر ميشود كه اين وسيله گرمايشي نقش تهويه كننده يا به عبارت ديگرمكنده هوا را در خانه ايفا مي كندواين عيب بزرگ درنهايت به سرد شدن خانه مي انجامد.

چون بين هواي داخل شومينه كه با شعله هاي اتش در تماس مستقيم است وهواي داخل خانه از نظر تراكم اختلاف وجود دارد درنتيجه هواي درون خانه كه سرد است به سمت شعله ها وفضاي داخل شومينه كه گرم است جريان مي يابد ولي هواي منتقل شده پس از دريافت انرژي گرمايي از طريق دودكش به خارج خانه هدايت مي شود.يعني شومينه به دستگاهي تبديل ميشود كه هواي سرد داخل خانه را دريافت وپس از گرم كردن به بيرون خانه هدايت مي كند.از سوي ديگر كاهش فشار هواي درون خانه باعث جريان هواي سرد از بيرون به درون خانه از طريق درز پنجره ها ودرها كانال كولر وهواكش مي شود.

از مطالب بيان شده به اين نتيجه مي رسيم كه شومينه تنها قادر است فضا ي محدودي از اطراف خود را ان هم از طريق رسانش وتابش گرمايي هيزم هاي سفالي روي شعله گرم كند وساير نقاط سرد مي شوند.

شومينه از آن دسته گرمازاهايي است که مصرف بالا و ايمني پايين آن باعث تبديل شدن آن به يک گرمازاي نامناسب شده است. مونوکسيدکربن منتشره از شومينه، به دليل باز بودن محوطه جلوي آن، به طور کامل از طريق هوا کش دفع نمي‌گردد و ممکن است به خاطر همين مساله سلامت افراد به خطر بيفتد. يکي ديگر از معايب اين وسيله گرمازا نداشتن شيشه يا هرگونه محافظ در جلوي آن است. نبودن محافظ مي‌تواند ايمني کودکان را به خطر بيندازد چون هميشه پيشگيري بهتر از درمان است، بنابراين بهترين کار براي جلوگيري از پيش آمدن خطرات شومينه‌اي، عدم استفاده از آن است اما اگر در خانه‌تان شومينه داريد و براي گرم شدن چاره‌اي جز استفاده از آن نداريد، حتي‌الامکان اين هشت توصيه را رعايت کنيد تا امکان پيش آمدن خطر را به حداقل برسانيد
با توجه به سرد شدن هوا و احتمال افت فشار يا قطعي گاز، امکان خاموش شدن شومينه‌بيشتر مي‌شود. حالا اگر اين اتفاق موقعي رخ دهد که شما در منزل نباشيد و وقتي هنوز به خانه برنگشته‌ايد گاز دوباره وصل شود و از طريق مشعل شومينه در خانه منتشر گردد، مي‌توانيد حدس بزنيد که چه خطر بزرگي شما را تهديد خواهد کرد؟‍! مناسب‌ترين و راحت‌ترين کار براي خلاصي از اين خطر، استفاده از مشعل‌هاي شومينه ترموکوپل‌دار است. با استفاده از اين مشعل‌ها ديگر خيالتان راحت است که در صورت قطع گاز، ترموکوپل موجود در آنها مانع به جريان افتادن مجدد گاز پس از وصل شدن به درون مشعل مي‌شود.
به دليل اينکه گاز مونوکسيدکربني که از شومينه منتشر مي‌شود، به طور کامل از طريق هواکش آن دفع نمي‌‌شود، بهتر است که اگر خانه کوچکي داريد همه درزها را به طور کامل نپوشانيد و اجازه دهيد اين گاز خطرناک راهي براي خروج داشته باشد. مثلا مي‌توانيد اگر پايين درهايتان درزي دارد، آن درزها را نپوشانيد.
حتما هميشه لوله شومينه‌تان را بررسي کنيد، چه در تابستان و چه در زمستان. در زمستان به اين خاطر که هواي گرم هواکش را مسدود نکرده باشد. امکان مسموميت با گاز يا حتي خفگي در صورت بروز اين‌گونه مسايل چند برابر افزايش پيدا مي‌کند. چاره جلوگيري از اين اتفاقات هم بسيار ساده است. استفاده از کلاهک روي خروجي هواکش شومينه و هر وسيله گازسوز ديگري و اما اينکه بررسي خروجي شومينه در تابستان چه ضرورتي دارد؟ ضرورتش اين است که اگر کلاهک استفاده نکرده باشيد امکان دارد پرنده يا حيوان ديگري به داخل هواکش شومينه افتاده و احتمالا مرده باشد و چون دريچه شومينه‌تان در تابستان بسته است، شما متوجه نشويد که علت بوي بدي که همه خانه‌تان را گرفته از کجاست! سوسک‌ها و پشه‌ها هم مي‌توانند خيلي راحت از طريق خروجي‌هاي وسايل گازسوز يا هواکش‌ها راهي منزلتان شوند، پس توصيه‌ ما به شما براي جلوگيري از ورود اين مهمانان ناخوانده استفاده از توري‌هاي فلزي روي خروجي هواکش‌ها است. 
خرج کردن سليقه و زيبا کردن محيط اطرافمان تا وقتي ارزش دارد که سلامت کسي را به خطر نيندازيم. خيلي از افراد براي يکنواخت نبودن داخل شومينه و زيباتر نشان دادن آن در کنار مشعلش از سنگ‌هاي تزئيني رنگي ريز، شن وماسه‌هاي رنگي يا صدف‌هاي دريايي استفاده مي‌کنند. در حالي که نمي‌دانند استفاده از اين مواد چه قدر مي‌تواند سلامت فرزندشان را به خطر بيندازد. آنها ممکن است توسط کودکان بلعيده شوند و خفگي و مرگ را برايشان در پي داشته باشند.
به‌طور کلي وجود شومينه در منزل زنگ خطري براي والديني است که فرزند کوچکي دارند. براي پايين آوردن اين خطر مي‌توانيد جلوي شومينه‌تان از نرده‌هاي محافظي که امکان وارد کردن دست در آنها وجود ندارد، استفاده کنيد. اين نرده‌ها مي‌توانند به صورت کشويي يا کرکره‌اي باشند تا در صورت لزوم امکان دسترسي به مشعل شومينه برايتان فراهم باشد.
حواستان باشد که هنگام تميز کردن خانه از آجر نسوزها، مشعل، ديواره و کف شومينه هم غافل نشويد. همه اينها مي‌توانند مقدار زيادي خاک و دوده درون خود ذخيره کنند.
دقت کنيد که هيچ وقت اسپري‌ها يا مواد اشتعال‌زا را روي شومينه قرار ندهيد زيرا امکان انفجار اين‌گونه مواد در اثر گرما بسيار زياد است. 
برخي افراد از ميله‌هايي که به‌عنوان حفاظ جلوي شومينه قرار داده‌اند براي خشک کردن لباس‌هايشان استفاده مي‌کنند. ممکن است اين کار موجب گرم شدن بيش از حد و در نتيجه آتش گرفتن لباس‌ها شود.
 

 
 

بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمانها

بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمانها

 

راهكارهاي بهينه‌سازي مي‌توانند در ارتباط با معماري ساختمان باشند كه مواردي مانند جرم و عايقكاري جداره‌ها، نوع پنجره‌ها و نورپردازي طبيعي را در برمي‌گيرد. همچنين روش‌هاي كاهش مصرف و تقاضاي انرژي مي‌تواند مربوط به مهندسي تاسيسات گرمايشي و سرمايشي يا الكترونيكي يا سيستم‌هاي كنترل آنها شود (6,7,8,9). نقش اصلي عايق‌بندي ساختمان جلوگيري از اتلاف انرژي از جداره، شامل ديوارها و بام و حفظ گرما در داخل ساختمان در ايام زمستاني است و در طي تابستان، عايق‌بندي براي محافظت از انتقال حرارت به داخل ساختمان مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در ساختمان‌هاي بزرگتر، تاثير تفاوت دماي بين داخل و خارج بر بار سرمايشي ناشي از ديوارها نسبت به ديگر اجزا كمتر است و بزرگترين مولفه‌هاي بار سرمايشي مربوط به تابش مستقيم خورشيد به جداره‌هاي نورگذر مانند پنجره‌ها، نورپردازي مصنوعي، ساكنين و تجهيزات داخل مي‌باشد. لذا ضروري است كه عايق‌بندي بر اساس نوع ساختمان و نوع آب و هوا انجام پذيرد .
پنجره‌ها در حدود 10 تا 30درصد جداره‌هاي خارجي ساختمان را تشكيل مي‌دهند و مي‌توانند از بزرگترين منابع اتلاف انرژي باشند. مانند هر عنصر ديگر، هنگامي كه اختلاف دما بين داخل و خارج وجود داشته باشد پنجره‌ها موجب اتلاف انرژي از ساختمان مي‌شوند، ولي از ديدگاه ديگر اجازه ورود انرژي خورشيد به صورت مستقيم يا غيرمستقيم به داخل مي‌دهند كه در جاي خود براي نورپردازي طبيعي بسيار مهم تلقي مي‌شود. در بهترين حالت پنجره‌ها بايد بتوانند كمترين انتقال حرارت را از طريق هدايت داشته باشند و به صورت همزمان مطلوب‌ترين مقدار نور طبيعي و انرژي خورشيد را به داخل منتقل كنند. لذا استفاده از پنجره‌هاي چندجداره يك روش بهينه‌سازي مصرف و تقاضاي انرژي است كه تحليل اقتصادي ساده آن، به صورت جداگانه از ديگر عناصر ساختمان، بيانگر موضوع به صورت كامل نمي‌باشد و بايد با نگرش جامع نسبت به مجموعه عناصر در يك ساختمان مورد ارزيابي قرار گيرد. پنجره‌هاي چندجداره نه تنها موجب كاهش انتقال حرارت هدايتي مي‌شوند، بلكه خواص ديگري دارند كه بايد مد نظر قرار گيرد. در طي ماه‌هاي سرد زمستان، دماي بالاتر سطح داخلي پنجره‌هاي چندجداره نسبت به پنجره‌هاي تك‌جداره فوايد ديگري دارد مانند (آ) كاهش يا پيشگيري از چگالش بخار آب بر سطح پنجره (ب) افزايش شرايط آسايشي از طريق افزايش ميانگين دماي تشعشعي (پ) تغيير مطلوب در ميزان ترموستات و (ت) كاهش ظرفيت سيستم گرمايشي و سرمايشي. معمولا اثر نامطلوب پنجره‌ها در ساختمان‌هاي كوچكتر بر روي بار گرمايشي است. در ساختمان‌هاي بزرگتر، در زمستان، قسمتي از اتلاف انرژي حرارتي از پنجره‌ها از طريق انرژي حرارتي توليد شده توسط ساكنين و كامپيوتر و سيستم نورپردازي جبران مي‌شود. در ايام گرم تابستاني، اثر مطلوب پنجره‌ها از طريق كاهش انتقال حرارت و بار سرمايشي نمايانگر مي‌شود. در ساختمان‌هاي بزرگتر كه نورپردازي طبيعي از طريق پنجره‌ها مي‌تواند در كاهش بار سيستم نورپردازي مصنوعي اثر قابل ملاحظه‌اي داشته باشد، طراحي و انتخاب نوع پنجره از پيچيدگي خاصي برخوردار است.
به منظور بهينه‌سازي عملكرد پنجره‌ها فن‌آوري‌هاي متفاوتي مبتني بر تغيير رنگ شيشه كه تحت عنوان كروموجنيك (Chromogenic glazings) و پنجره‌هاي هوشمند (Smart Windows) مطرح مي‌شوند كه طي سال‌هاي اخير مورد بررسي قرار گرفته است. اگرچه شيشه‌هايي ساخته شده است كه براي برخي طول موج‌ها از طيف نور طبيعي مي‌توانند خواص تشعشعي مطلوبي در تابش (emittance) يا انعكاس (reflevtance) نور خورشيد از خود نشان دهند و توانسته‌اند موجب كاهش بار سرمايشي شوند ولي خواص تشعشعي آنها ثابت است. بر اساس حساسيت به نور (Photochromic) و دما (Thermochromic) و جريان الكتريكي (Electrochromic) شيشه‌هاي هوشمند خواص تشعشعي خود را تغيير مي‌دهند و به صورت ديناميكي موجب كاهش در مصرف انرژي الكتريكي براي نورپردازي مصنوعي و بار سرمايشي و در مجموع بهينه‌سازي مصرف و تقاضاي انرژي مي‌شود. شيشه معمولي (Clear glass) مقدار زيادي از نور خورشيد را از خود عبور مي‌دهد و با استفاده از كنترل‌كننده نور مصنوعي در كاهش انرژي الكتريكي جهت نورپردازي مصنوعي موثر بوده و از اين رو موجب بيشترين مصرف انرژي سرمايشي مي‌شوند (33KW/m2). در مقايسه، شيشه‌هاي منعكس‌كننده (Reflective glass) كمترين مقدار نور طبيعي را از خود عبور مي‌دهند و بيشترين مصرف انرژي الكتريكي (60KW/m2) را براي نورپردازي مصنوعي و همچنين موجب مصرف انرژي سرمايشي (12KW/m2) مي‌شوند. عملكرد نورگذرهاي هوشمند نسبت به ديگر انواع شيشه‌ها مطلوب‌تر است و اين در حالي است كه شيشه‌هاي حساس- به – دما كمترين انرژي را براي سرمايش مصرف مي‌كند و شيشه‌هاي حساس – به – نور بهترين عملكرد را براي نورپردازي طبيعي دارد و شيشه‌هاي حساس – به – جريان الكتريكي بيشترين كارايي را براي نورپردازي طبيعي و مصرف انرژي سرمايشي دارد.
در استفاده از پنجره‌ها براي نورپردازي طبيعي آنچه كه اهميت بيشتري نسبت به مساحت دارد مكان‌يابي و تعيين استراتژيك توزيع آنها در ساختمان مي‌باشد. فوايد نورپردازي طبيعي بيش از كاهش در تقاضا و مصرف انرژي مي‌باشد. براساس مطالعات انجام‌شده انسان از نظر كاري و روحي بيشترين و بهترين پاسخ را نسبت به روشنايي به دست آمده از نور روز به صورت طبيعي نشان مي‌دهد و مردم كار كردن در محيط روشن شده توسط نور طبيعي را ترجيح مي‌دهند. نكاتي كه بايد در طراحي نورپردازي طبيعي مدنظر قرار گيرد، شامل روش اجازه ورود حداقل تابش مستقيم خورشيد براي كاهش مشكلات انعكاس بيش از حد نور (glare) از سطوح در فضاي داخل و افزايش دماي بيش از حد و در اغلب اوقات از بين بردن رنگ منسوجات و اشيا مي‌شود.
تجهيزات كنترل كه براي نورپردازي طبيعي به‌كار گرفته مي‌شود، شامل سلول نوري (photo cell) براي اندازه‌گيري مقدار نور موجود در فضا و كاهنده (dimmer) براي نور مصنوعي از لامپ‌ها مي‌‌شود كه به صورت خطي يا پله‌اي عمل مي‌كنند. شدت نور طبيعي در طي روز وابسته به عوامل مختلفي از جمله مكان خورشيد در آسمان، پوشش ابري آسمان و ساختمان‌هاي بلند همجوار است. يكي از نكات مهم در بهره‌برداري از نور طبيعي، منطقه‌بندي ساختمان براساس جهات شمال، شرق، جنوب، غرب و استفاده از سيستم‌هاي كنترل مي‌باشد كه بتوان مقدار نور موردنياز در هر منطقه را با ايجاد تغيير (كاهش يا افزايش) در شدت نور مصنوعي، به صورت ثابت حفظ نمود. در حال حاضر تكنولوژي‌هاي متفاوتي براي كنترل انرژي مصرفي لامپ‌ها در نورپردازي مصنوعي وجود دارد كه متداول‌ترين آنها براي لامپ‌هاي رشته‌اي تايريستور (thyristor) است كه موجب كاهش ولتاژ مي‌‌شود و براي لامپ‌هاي فلورسنت بالاست‌هاي الكترونيكي است كه با محدود ساختن جريان يا ولتاژ كار مي‌كنند.
در روش به‌كارگيري نور طبيعي در ساختمان نور طبيعي با عبور از سطوح نورگذر در ديوارها و بام به صورت پخشيده (diffuse) و غيرمستقيم و يكنواخت (uniform) در فضاي داخل مورد استفاده قرار مي‌گيرد. با توجه به اينكه به طور متوسط بيش از 70درصد سطح فضاي مورد استفاده (كف) در ساختمان‌ها در مجاورت با جداره‌ها قرار دارند، امكان كاهش تقاضا و مصرف انرژي الكتريكي در حد قابل‌توجهي همواره وجود دارد و مقدار اين كاهش وابسته به مساحت سطوح نورگذر و نوع تجهيزات براي كنترل نورپردازي مصنوعي مي‌باشد.اين موضوع حائز اهميت است كه تمامي انرژي الكتريكي مورد استفاده براي نورپردازي مصنوعي تبديل به گرما شده و هر گونه كاهش در آن موجب كاهش بار سرمايشي در زمان حداكثر بار در ماه‌هاي گرم تابستان مي‌گردد و در مجموع تاثير مثبت نورپردازي طبيعي در ساختمان بين 40 تا 60درصد از كل مصرف انرژي مي‌تواند باشد.
نتايج مطالعات تجربي انجام‌شده پيرامون اثربخشي نورپرداز طبيعي در يك دبستان و دبيرستان با 6700 مترمربع مساحت مفيد در ايالت واشنگتن در آمريكا در سال 1988 نشان مي‌دهد كه نصب 40 نورگير در بام بيش از 87درصد از ساختمان را با نور طبيعي پوشش مي‌دهد. در آن مطالعه، طراحي سيستم نورپردازي طبيعي موجب شده است كه در زمان آفتاب درخشان 99درصد نور موردنياز به صورت طبيعي تامين گردد و نتيجتا كاهشي در حد 42درصد در انرژي نورپردازي مصنوعي مشاهده گرديده است. در تحقيقات ديگري در آمريكا پيشنهاد شده است كه براي مقابله با مشكلات تقاضا براي انرژي الكتريكي، سيستم‌هاي نورپردازي طبيعي در ساختمان‌هاي اداري كه به صورت اتوماتيك كنترل مي‌شوند مي‌توانند در كاهش بيش از 15000 مگاوات تقاضا براي انرژي، كه معادل نصف ظرفيت كل نيروگاه‌هاي ايران است، موثر واقع گردند. نتايج شبيه‌سازي عددي تقاضا و مصرف انرژي يك ساختمان آموزشي با مساحت 850 متر‌مريع در ايالت كاليفرنيا در آمريكا نشان داده است كه نورپردازي طبيعي با سيستم كنترل اتوماتيك در كاهش مصرف انرژي براي نورپردازي به مقدار 55درصد موثر بوده است و اثر آن بر كل تقاضاي انرژي در ساختمان برابر با 49درصد تعيين گرديده است. در حالتي كه سيستم كنترل اتوماتيك استفاده نشود، كاهش در مصرف انرژي در حد 36درصد پيش‌بيني شده است.
 - نتيجه شبيه‌سازي
همان طور كه در مقدمه اشاره شد، نوع ساختمان‌ها و كاربري آنها در كشورهاي مختلف با توجه به اقليم، معماري و فرهنگ متفاوت است، لذا در مدل ساختمان انتخابي سعي شده است كه شرايط حاكم در كشور ايران لحاظ گردد. ساختمان مدلسازي شده داراي مساحت كل 800 متر مربع مي‌باشد و پنجره‌هاي ساختمان در جهت‌هاي شمال و جنوب قرار گرفته‌اند. تحت شرايط طراحي خوب ديوارها و بام به ترتيب داراي عايق‌بندي با مقاومت حرارتي R=25 و R=40 hr-ft2-0F/Btu هستند و تحت شرايط نامطلوب داراي عايق‌بندي R=5 و R=8 مي‌باشند. همچنين، ضريب هدايت حرارتي پنجره‌ها تحت‌ شرايط طراحي خوب و نامطلوب به ترتيب برابر با فرمول: 



فرض شده است. درصد سطح پنجره‌ها در جهت شمال و جنوب برابر با 20% سطح ديوارها تعيين گرديده است. لامپ‌هاي فلورسنت براي سيستم نورپردازي مصنوعي براساس 22W/m2 مورد استفاده قرار مي‌گيرد. تحت شرايط طراحي خوب، سيستم نورپردازي طبيعي با سلول نوري و كنترل جهت كاهش مصرف انرژي سيستم نورپردازي مصنوعي به كار گرفته مي‌شود و در شرايط نامطلوب تمامي لامپ‌ها در طي ساعات كاري همواره روشن هستند. شرايط آب و هوايي مورد استفاده در شبيه‌سازي مربوط به شهر تهران مي‌باشد. شرايط آب و هوايي مورد استفاده در شبيه سازي شامل شرايط جغرافيايي مانند طول و عرض جغرافيايي، پارامترهاي ترموديناميكي آب و هوايي مانند دماها، رطوبت نسبي سرعت باد و غيره و همچنين فاكتورهاي مربوط به تعيين ميزان دريافت انرژي خورشيدي در شهر تهران مفروض مي‌باشد. در اين شبيه‌سازي، سيستم گرمايشي و سرمايشي از نوع فن كويل است. ساختمان داراي 24عدد كامپيوتر و 32 نفر كارمند اداري مشغول به كار در طي ساعات اداري 8 الي 17 است.
نتايج شبيه‌سازي تقاضا و مصرف انرژي براي ساختمان مطرح شده بر اساس تغييرات دماي هوا و انرژي خورشيدي براي فصول بهار، تابستان، پاييز و زمستان نشان مي‌دهد، در حالي‌كه محاسبات در شبيه سازي بر اساس تك تك ساعات در سال انجام شده است استفاده از ميانگين ارقام تقاضا و مصرف انرژي در محدوده زماني فصلي به علت كاهش در نوسانات و نتيجه‌گيري كلي مي‌باشد. همان‌طوري‌كه انتظار منطقي مي‌رود، مقادير تقاضا بر حسب Kw و مصرف بر حسب kWh براي طراحي خوب (Good design) كه شامل عايق‌بندي مناسب ديوارها و بام و استفاده از پنجره‌هاي چند جداره و نورپردازي طبيعي مي‌شود در پايين‌ترين سطح قرار دارند. به صورت كلي تقاضا و مصرف انرژي در فصول مياني بهار و پاييز براي تمامي شرايط طراحي به هم نزديك هستند به اين علت كه ساعات روشن روز و دماها و انرژي خورشيدي تقريبا به يك اندازه مي‌باشند. 
عدم استفاده از عايق‌بندي مناسب براي ديوارها و بام (Poor insulation) و همچنين به كار نگرفتن پنجره‌هاي چند جداره (Poor glazing) موجب بيشترين اثر منفي در ماه‌هاي سرد زمستان مي‌شود و ايجاد تقاضاي زياد براي انرژي به صورت گرمايشي مي‌كند. قابل توجه است كه سردترين دما در زمستان در ساعات شب رخ مي‌دهد و با كاهش ميزان ترموستات در ساعات شب، تقاضا براي انرژي حرارتي در صبح روز بعد و شروع ساعات كاري در حداكثر خواهد بود. چنانچه عايق‌بندي جداره‌ها و پنجره‌ها مناسب باشند؛ ولي سيستم نورپردازي طبيعي مورد استفاده قرار نگيرد، (Poor daylighting) همان‌طوري‌كه در شكل (4-ب) نشان داده شده است، تقاضا براي انرژي در طي سال با نوسانات كمي مواجه است با اين شرح كه در فصل تابستان، عدم كاهش در مولفه بار سرمايشي كه در رابطه با نورپردازي مصنوعي است موجب افزايش تقاضا مي‌گردد. در فصل زمستان، تعداد ساعات روشن روز كه نسبت به ديگر ماه‌ها كمتر است موجب تقاضاي بيشتر انرژي جهت نورپردازي مصنوعي مي‌گردد. به صورت كلي از منحني‌هاي تقاضا مي‌توان نتيجه گرفت كه عدم استفاده از نورپردازي طبيعي در طي فصول بهار و تابستان و پاييز بيشترين تقاضا را ايجاد مي‌كند و تاثير منفي بيشتري نسبت به عدم استفاده از عايق‌بندي صحيح در آن فصول دارد. قابل توجه است كه اين موضوع در منحني‌هاي مصرف انرژي نيز خود را به خوبي آشكار مي‌سازد كه استفاده از نورپردازي مصنوعي ( و عدم به كار گيري نورپردازي طبيعي و سيستم كنترل) در طي تمامي ساعات فصول بهار، تابستان و پاييز بيشترين مصرف انرژي را در پي دارد.

راهکارهای بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمان 2

راهكارهاي فني و تخصصي 

راهكارهاي ارائه شده در اين قسمت را مي توان به چهار دسته كلي تقسيم نمود : 
1) روش هاي بهينه سازي پوسته خارجي ساختمان هاي موجود
2) روش هاي بهينه سازي مصرف انرژي در فرآيندهاي انتقال حرارت ، سيستم هاي سرمايش و گرمايش
3) روش هاي مديريت مصرف انرژي الكتريكي
4) ساير روش ها
1- روش هاي بهينه سازي پوسته خارجي ساختمان هاي موجود

بهينه سازي پوسته خارجي ساختمان از اهميت بسيار ويژه اي در زمينه مصرف انرژي برخوردار است ؛ به حدي كه اگر پوسته خارجي ساختمان داراي مقاومت حرارتي مناسبي نباشد ، به جرات مي توان كليه راهكارهاي بهينه سازي مذكور در سيستم هاي سرمايش و گرمايش را بيهوده دانست چرا كه بخش عمده انرژي توليد شده در ساختمان ، از پوسته خارجي به هدر مي رود . 

بهينه سازي پوسته خارجي ساختمان را مي توان در سه بخش كلي مورد مطالعه قرارداد :
حفاظت حرارتي جدارهاي غير نورگذر 
حفاظت حرارتي جدارهاي نورگذر
كاهش ميزان نفوذ هوا
حفاظت حرارتي جدارهاي غير نورگذر
1) عايق كاري بام مسطح از خارج : 
عايق كاري حرارتي روي لايه عايق رطوبتي ( بام وارونه ) 
عايق كاري حرارتي زير لايه عايق رطوبتي
در مجموع روش اول نسبت به روش دوم مزاياي بيشتري دارد و توصيه مي‌شود . 
2) عايق كاري بام مسطح از داخل : 
پيچ كردن صفحات عايق به سقف با پيچ هاي بلند
اجراي يك سقف كاذب كوتاه و قراردادن صفحات عايق روي سقف كاذب
3) عايق كاري كف مجاور فضاهاي كنترل نشده و فضاهاي خارجي : 
كف شناور 
نصب عايق حرارتي از زير
در مجموع براي فضاهاي در حال بهره برداري اين روش مناسب‌تر است زيرا روش اول مستلزم تخريب كف سازي است . 
4)عايق كاري كف روي خاك : در مجموع به دليل نياز به تخريب كف‌سازي توصيه نمي شود ؛ ولي در عوض پيشنهاد مي‌شود كه براي جبران انتقال حرارت از كف روي خاك يا به ضخامت عايق ساير جدارها افزود يا اينكه عايق ديوارهاي خارجي را تا روي پي ادامه داد . 
5) عايق كاري ديوارهاي مجاور فضاهاي كنترل نشده و خارجي : از داخل چسبانيدن صفحات عايق حرارتي با چسب مخصوص به ديوارها
ايجاد يك زير سازي چوبي يا فلزي و نصب صفحات عايق در ميان قطعات چوبي يا فلزي و اجراي نازك كاري روي زير ساز ي انجام شده 
در مجموع اين روش براي مكان هاي آموزشي كه داراي استفاده هاي غير مداوم مي باشند ( كاهش جرم حرارتي ) مناسب است . همچنين در ايام تعطيلات دوره هاي آموزشي ، امكان اجراي عايق كاري فراهم مي گردد . 
از خارج مناسب ساختمان‌هايي كه به صورت مداوم مورد بهره برداري قرار مي‌گيرد . مزايا : 1- حذف پل‌هاي حرارتي 2- جلوه جديد ساختمان به دليل تغيير نما 
در لايه مياني ديوار براي ساختمان هاي در حال ساخت 
عايق كاري حرارتي همگن قابل اجرا در زمان ساخت 
در اين روش جدار جدا كننده همزمان نقش عايق حرارتي را نيز ايفا مي‌كند . 

حفاظت حرارتي جدارهاي نورگذررديف روش ها 
1 تعويض شيشه هاي شكسته پنجره ها 
2 نصب پرده يا كركره در مقابل پنجره ها 
3 استفاده از شيشه هاي بازتاباننده نور و برچسب هاي شفاف روي پنجره ها 
4 نصب سايبان ، حصير يا پوشش هاي كدر بر روي پنجره هاي جنوبي در تابستان جهت جلوگيري از ورود گرماي خورشيد 
5 كنترل پنجره‌هاي شرقي و غربي با حصير ، پرده يا پوشش‌هاي كدر 
6 نصب پنجره‌هاي دو جداره در جاهايي كه استفاده از پرده ممكن نيست يا جاهايي كه پنجره‌هاي بزرگ وجود دارد - بالغ بر 35 درصد امكان صرفه جويي در مصرف انرژي 
7 افزودن يك جداره پنجره به پنجره هاي موجود 
8 نصب پرده پارسيانا در بيرون پنجره 

كاهش ميزان نفوذ هوا
نفوذ هوا به ساختمان از راهكارهاي مختلف صورت مي‌پذيرد كه عبارتند از : 
1) نفوذ هوا از ديوارها
2) نفوذ هوا از بازشوها
3) نفوذ هوا از دريچه‌ها ( دودكش شومينه ، ... )ردیف روش ها 
1 بستن درب ها و پنجره هاي بدون استفاده در طول ماه هاي سرد 
2 درز بندي و نصب نوار هوابندي گرداگرد درب ها و پنجره ها 
3 پر كردن منافذ و شكاف هاي نقاطي همچون : دور چهارچوب درها و پنجره ها - كانالهاي كولر و اطراف آنها - اطراف لوله هاي آب و گاز و فاضلاب - بين ديوارها و اجزاي غير بنايي مانند اجزاي چوبي سقف و ...- اطراف كولر هاي آبي و گازي نصب شده بر روي ديوار يا پنجره 
4 استفاده كردن از فنرهاي مخصوص جهت بسته نگه داشتن درب هاي خارجي 
5 تزريق چسب اپوكسي روي درزها و شيارهاي ديوارها 
6 جدا كردن فضاي راه پله ها به عنوان فضاي كنترل نشده از ساير راهروهاي مجاور اتاق ها و دفاتر كار 
7 استفاده از درب‌هاي گردان 
8 استفاده از درب هاي اتوماتيك 
9 اضافه كردن درب هاي سبك با عملكرد سريع به جاي درب هاي اصلي در مكان هاي پرتردد 
10 پيش بيني دالان براي درب ها در مكان هايي كه تردد افراد زياد است و ساختمان هايي كه در 
11 ايجاد يك فضاي سبز مناسب يا موانع جريان هوا در اطراف ساختمان جهت كاهش سرعت باد 

2- روش هاي بهينه سازي مصرف در فرآيندهاي انتقال حرارت ، سيستم هاي سرمايش و گرمايش 
روش هاي بهينه سازي مصرف انرژي در سيستم هاي سرمايشي و گرمايشي را مي توان در بخش هاي زير مورد بررسي قرارداد : 
1) سيستم هاي تهويه مطبوع ( رجوع كنيد به جدول شماره يك )
2) مبدل هاي حرارتي ( رجوع كنيد به جدول شماره دو )
3) فن كويل ها ( رجوع كنيد به جدول شماره سه )
4) ساير سيستم هاي گرمايشي مانند بخاري هاي احتراق مستقيم و آبگرمكن ها ( رجوع كنيد به جدول شماره چهار )
5) بويلرها ( رجوع كنيد به جدول شماره پنج )
6) مشعل ها ( رجوع كنيد به جدول شماره شش )
7) سيستم شامل سوخت مايع ( رجوع كنيد به جدول شماره هفت )
8) ساير موارد ( رجوع كنيد به جدول شماره هشت )
جدول شماره يك رديف راهكارهاي كاهش مصرف انرژي در سيستم هاي تهويه مطبوع ظرفيت كاهش مصرف 
1 به حداقل رسانيدن زمان كاركرد تجهيزات تهويه مطبوع از طريق نصب پلاكاردهاي آموزشي 
تاثير چشمگير در فضاهاي تك نفره حدود 10 تا 50 درصد 
2 به حداقل رسانيدن زمان كاركرد تجهيزات تهويه مطبوع از طريق محول كردن وظيفه خاموش و روشن كردن تجهيزات تهويه به كاركنان مطمئن حدود 50 تا 75 درصد 
3 عايق كاري لوله هاي آب گرم سيستم هاي گرمايش و آب گرم مصرفي در طول مسير توزيع و لوله هاي توزيع بخار و خطوط برگشت بخار چگاليده شده 
4 به حداقل رسانيدن زمان كاركرد تجهيزات تهويه مطبوع از طريق نصب كليدهاي قطع زمان دار 
مناسب فضاهايي با كاربري نامنظم و نامشخص و كوچك – روش ارزان قيمت تا سقف 80 درصد 
5 به حداقل رسانيدن زمان كاركرد تجهيزات تهويه مطبوع از طريق نصب ترموستات هاي قابل تنظيم يا كنترلرهاي فضا 
براي فضاهايي كه طبق برنامه اي مشخص و منظم تهويه مي شوند مناسب است حدود 10 تا 70 درصد 
6 به حداقل رسانيدن زمان كاركرد تجهيزات تهويه مطبوع از طريق نصب سنسورهاي پرسنل 
مناسب فضاهايي با كاربري نامنظم و نامشخص ، كوچك و فاقد رفت و آمدهاي پي در پي حدود 50 تا 80 درصد 
7 به حداقل رسانيدن زمان كاركرد تجهيزات تهويه مطبوع از طريق خاموش و روشن كردن تجهيزات توسط كليدهاي روشنايي حدود 50 تا 75 درصد 
8 به حداقل رسانيدن زمان كاركرد تجهيزات تهويه مطبوع از طريق خاموش كردن سيستم تهويه در هنگام باز بودن درب ها و پنجره ها حدود 5 تا 50 درصد 
9 در صورتيكه بخش هايي از سازمان - كه بخش كوچكي از مجموعه را به خود اختصاص مي دهند - در ساعت هاي تعطيل نيز فعال هستند ( مانند نگهباني ) ، بايد براي آنها از سيستم سرمايش و گرمايش مجزا استفاده نمود تا از كاركرد اضافي سيستم تهويه مركزي جلوگيري شود 
10 استفاده از پمپ هاي با بازده بالا و ضريب قدرت بالا 
11 استفاده از چيلرهاي جذبي به جاي چيلرهاي تراكمي در تناژهاي بالا 
12 استفاده از سيستم موتورخانه هوشمند 

جدول شماره دو رديف روش هاي بهينه سازي مصرف انرژي در مبدل هاي حرارتي ( رادياتورها و كنوكتورها ) ظرفيت كاهش مصرف 
1 بهبود راندمان گرمايشي در رادياتورها و كنوكتورها از طريق تعمير و نگهداري مناسب حدود 20 تا 50 درصد 
2 فراهم شدن امكان دسترسي آسان و مطمئن به شيرها بر روي دستگاه هاي شامل شيرهاي كنترل دستي حدود 10 تا 50 درصد 
3 بهبود راندمان گرمايشي در رادياتورها از طريق حذف موانع انتقال حرارت از رادياتور به محيط بالغ بر 20 درصد 
4 بهبود راندمان گرمايشي در رادياتورها و كنوكتورها با جلوگيري از به دام افتادن هواي گرم در نزديكي ديوارهاي خارجي ساختمان حدود 3 تا 50 درصد 
5 ايزوله كردن حرارتي رادياتورها و كنوكتورها در برابر ديوارهاي خارجي كه عايق كاري نامناسب دارند حدود 1 تا 10 درصد 
6 بهبود راندمان گرمايشي در رادياتورها با نصب شيرهاي كنترل ترموستاتيكي حدود 20 تا 80 درصد 
7 فراهم كردن كنترل ترموستاتيكي جداگانه براي هر فضايي كه نيازهاي گرمايشي متفاوتي از ساير فضاها دارد قابل توجه نيست 
8 نصب سيستم كندانس خلاء جهت بهبود كنترل دما در سيستم گرمايش با بخار 
روشي موثر و مفيد ولي گران قيمت - قابل جايگزين كردن با شيرهاي ترموستاتيكي حدود 10 تا 50 درصد 
9 تبديل سيستم گرمايش با بخار به سيستم گرمايش با آب گرم در سيستم هاي رايج 
روش گران قيمت حدود 10 تا 50 درصد 

جدول شماره سه رديف روش هاي بهينه سازي مصرف انرژي در فن كويل ها ظرفيت كاهش مصرف 
1 تميز كردن ، تنظيم ، روغنكاري و تعمير واحدهاي فن كويل در بازه هاي زماني منظم و مناسب – بيشتر به منظور تامين آسايش حرارتي و سلامت فضا قابل توجه نيست 
2 جلوگيري از تخليه هواي تهويه شده توسط فن كويل به پنجره ها و ديوارهاي خارجي حدود 3 تا 50 درصد 
3 تبديل سيستم سه لوله اي به عملكرد دو لوله اي در مواردي كه محيط همزمان به گرمايش و سرمايش نياز دارد 
مناسب براي مجموعه هايي كه به طور همزمان در بعضي قسمت هاي آن گرمايش و در بعضي قسمت هاي آن سرمايش انجام مي شود – در مجموع با توجه به اثرات چشمگيري كه حاصل مي شود ، هزينه قابل توجهي ندارد حدود 20 تا 70 درصد 
4 نصب كنترلرهاي ترموستاتيكي و فراهم نمودن امكان تغيير دما در محدوده آسايش حرارتي 
5 انتخاب موتور با راندمان بالا در دستگاه هاي فن كويل جديد در زمان تعويض موتورهاي از كار افتاده حدود 10 تا 30 درصد 
6 تبديل سيستم سه لوله اي به سيستم چهار لوله اي در فن كويل – روشي گران و پرهزينه حدود 20 تا 70 درصد 

جدول شماره چهار رديف روش هاي بهينه سازي مصرف انرژي در ساير سيستم هاي گرمايشي ظرفيت كاهش مصرف 
1 تميز كردن ، تنظيم ، روغنكاري و تعمير دستگاه هاي گرمايشي احتراق مستقيم در بازه هاي زماني منظم و مناسب حدود 2 تا 30 درصد 
2 عايق كاري منابع انبساط ، مخازن دوجداره و ... بالغ بر 50 درصد 
3 نصب دمپرهاي اتوماتيك دودكش بر روي بخاري ها و آبگرم كن هاي موجود حدود 2 تا 8 درصد 
4 نصب واحدهاي گرم كننده پربازده حدود 10 تا 30 درصد 

جدول شماره پنج رديف روش هاي بهينه سازي مصرف انرژي در بويلرها 
1 عايق كاري بدنه بويلر ها 
2 به حداقل رساندن زمان كاركرد بويلر با استفاده از كنترلر حساس به زمان ( تايمر ) در سيستم بويلر 
3 آموزش مهارت هاي لازم به اپراتورها جهت استفاده موثر از ابزار اندازه گيري 
4 انجام منظم آزمون راندمان احتراق بويلر 
5 نصب ابزار اندازه گيري راندمان احتراق متناسب با سيستم بويلر 
6 تنظيم و تعمير كنترلرهاي نسبت هوا به سوخت با ظرفيت كاهش هزينه اي بالغ بر 10 درصد 
7 بهينه سازي نسبت هوا به سوخت در بويلر با ظرفيت كاهش هزينه اي در حدود 1 تا 10 درصد 
8 به حداقل رساندن زمان كاركرد بويلر با استفاده از كنترلر با نقطه راه اندازي بهينه در سيستم بويلر 
9 استفاده از كنترلر خودكار اختلاط هوا و سوخت با ظرفيت كاهش هزينه اي در حدود 0.2 تا 30 درصد ( بسته به نوع بويلر و سوخت مصرفي ) 
10 تنظيم كنترلرها در مشعل هاي تناوبي به گونه اي كه تعداد دفعات سيكل هاي كاري مشعل به حداقل برسد 
11 بهينه سازي مصرف انرژي در بويلرها با استفاده از بازيافت حرارت 
12 بهينه سازي مصرف سوخت در بويلرها با استفاده از پيش گرم كردن هوا 
13 بهينه سازي مصرف انرژي در بويلرها از طريق بهينه سازي سيستم كندانس و آب تغذيه 
14 استفاده از بويلرهاي با راندمان بالاتر 

جدول شماره شش رديف روش هاي بهينه سازي مصرف انرژي در مشعل ها ظرفيت كاهش مصرف 
1 نظافت ، تنظيم و تعمير قطعات مشعل در بازه هاي زماني مناسب حدود 0.5 تا 10 درصد 
2 برطرف كردن نشتي هاي موجود در air casing ها و housing هاي بويلر و كانال هاي اتصالي 
3 كاهش ماكزيمم سرعت احتراق در بويلرهاي قديمي يا بويلرهاي داراي مشعل هاي بزرگ حدود 0.1 تا 5 درصد 
4 تعويض شمعك پيوسته ( دائمي ) با سيستم الكتريكي جرقه حدود 0.2 تا 5 درصد 
5 نصب محرك هاي بادبزن خروجي متغير بر روي بادبزن هاي بزرگ جريان اجباري و جريان القايي حدود 20 تا 60 درصد 
6 نصب سيستم مشعلي با بهترين راندمان كه شرايط مورد نظر را در طول عمر خود حفظ مي كند تا سقف 10 درصد 

جدول شماره هفت رديف روش هاي بهينه سازي مصرف انرژي در سيستم هاي شامل سوخت مايع ظرفيت كاهش مصرف 
1 دست يابي به ويسكوزيته مناسب سوخت مايع براي استفاده در مشعل از طريق تنظيم مناسب دماي سوخت حدود 0.1 تا 1 درصد 
2 نصب دستگاه كنترل اتوماتيك ويسكوزيته سوخت نفتي حدود 0.1 تا 1 درصد 
3 استفاده از افزودني هاي سوخت نفتي جهت بهبود راندمان احتراق و يا بهبود ساير خصوصيات سوخت نفتي كمتر از يك درصد 

جدول شماره هشت رديف ساير روش ها 
1 استفاده از پنكه هاي سقفي و روميزي براي ايجاد جريان همرفت مناسب در فصل زمستان 
2 نصب سايبان بر روي كولرهاي آبي و كندانسور كولرهاي گازي 
3 قراردادن كندانسور كولرهاي گازي در معرض وزش باد در صورت امكان 
4 درجه حرارت آب گرم مورد استفاده در ساختمان در حد نیاز کاهش داده شود 
5 عايق كاري كانال هاي توزيع هوا كه در تماس با هواي خارج يا فضاهاي تهويه نشده مي باشند 
6 كاهش ارتفاع سقف ها تا ارتفاع 2.7 متر با ايجاد سقف كاذب در صورت امكان با توجه به كاربري فضاي مورد نظر در ساختمان هاي موجود و لحاظ كردن اين موضوع در سختمان هاي در حال ساخت 
7 استفاده از سيستم گرمايش كفي در ساختمان هاي در حال ساخت – بين 30 تا 50 درصد كاهش مصرف انرژي 
8 استفاده از كلكتورهاي خورشيدي براي تامين آب گرم مصرفي 
9 استفاده از سيستم هاي گرمايشي با تشعشع مادون قرمز گازسوز براي فضاهاي بزرگ مانند سالن هاي ورزشي 

3- روش هاي مديريت مصرف انرژي الكتريكي
روش هاي بهينه سازي مصرف انرژي در سيستم هاي الكتريكي را به طور كلي مي توان به چهار گروه تقسيم نمود : 
1) مديريت بار الكتريكي 
2) بهبود كيفيت توان 
3) بهينه سازي مصرف انرژي در موتورهاي الكتريكي
4) بهينه سازي مصرف در سيستم هاي روشنايي
مديريت بار الكتريكي
به طور كلي ، بارهاي عمده مصرف كننده انرژي الكتريكي را مي توان به دسته هاي زير تقسيم كرد : 
موتورهاي الكتريكي
تجهيزات سرمايش و گرمايش
تجهيزات روشنايي
برخي راهكارها به منظور مديريت بار الكتريكي رديف روش‌ها 
1 حتي الامكان كويل هاي برقي مانند بخاري برقي يا اجاق برقي مورد استفاده قرار نگيرند . 
2 حتي الامكان از به كارگيري كولرهاي گازي پرهيز شود . 
3 آسانسورها چنان تنظیم شوند که در طبقات اول و دوم توقف نداشته باشند و در بقیه طبقات نیز یک در میان متوقف شوند مگر در مورد حمل بار که توقف در طبقات ضروری است . 
4 تجهيزات الكتريكي مانند تلويزيون و رايانه را در مواقع عدم نياز در حالت Stand by قراردهيد . 
5 تنظيم میزان وضوح و دقت صفحة مانیتور کامپیوتر (Resolution) متناسب با نیاز کاری . افزایش میزان وضوح نمایش یک کامپیوتر رنگی باعث افزایش توان مصرفی به میزان 22 درصد در هر اینچ مربع از صفحة نمایش می‎شود . 
6 دستگاه هاي كپي و ويدئو پروژكتورها نسبت به اكثر وسايل الكتريكي داراي مصرف انرژي بيشتري هستند . در مواقع عدم نياز آنها را خاموش كنيد . 
7 برای انجام بسیاری از کارهای اداری مانند تایپ یا نقشه‎کشی می‎توان به جای استفاده از مانیتورهای رنگی ، از مانیتورهای تک رنگ سیاه و سفید (CRT: Cathode Ray Tube) استفاده کرد . مانیتورهای تک رنگ نسبت به مانیتورهای رنگی 35 تا 50 درصد کمتر انرژی مصرف می‎کنند . 
8 نصب كنتورهاي تعرفه دار
براي بكارگيري كنتورهاي تعرفه دار لازم است تا ابتدا ليستي از دستگاه هاي انرژي بر تهيه شود و امكان جابجايي مصرف آنها از ناحيه اوج بار به كم بار و عادي يا حتي خاموش كردن آنها در ناحيه اوج بار مورد بررسي قرارگيرد . 
9 استفاده از سيستم ثبت و پايش مصرف انرژي الكتريكي 

بهبود كيفيت توان
به منظور بهبود كيفيت توان بايد موارد زير را مورد توجه قرارداد : 
راهكارهاي بهبود ازدياد ،كاهش و عدم تعادل دائمي دامنه ولتاژ : 
استفاده از منابع تغذيه بدون وقفه ( UPS ) 
تثبيت كننده هاي ولتاژ ( ‌voltage stabilizer ) براي بارهاي كوچك 
بكارگيري جبران ساز ايستاي راكتيو ، الكتروفلو و سيستم هاي موتور ژنراتور براي بارهاي بزرگ
راهكارهاي كاهش هارمونيك ولتاژ : 
فيلترهاي غير فعال 
جبران سازهاي فعال
راهكارهاي بهبود ضريب توان در سيستم هاي الكتريكي 
خازن هاي الكتريكي معمولاً به صورت بانك هاي خازني
فيلترهاي غير فعال
جبران سازهاي ايستاي راكتيو 
سيستم الكتروفلو 
بهينه سازي مصرف انرژي در موتورهاي الكتريكي 
روش هاي مديريت مصرف انرژي در سيستم هاي موتور الكتريكي رديف روش ها 
1 تامين توان با كيفيت مناسب 
2 نگهداري و تعمير مناسب 
3 انتخاب درست موتور الكتريكي بر اساس بار مكانيكي 
4 مديريت زمان كاركرد موتور 
5 كاهش سرعت موتورهاي الكتريكي 
6 استفاده از اتصال هميشه ستاره در حالت كم بار 
7 به كارگيري ESD در بارهاي با سرعت ثابت 
8 استفاده از تجهيزات انتقال نيروي مكانيكي با بازده بيشتر 
9 استفاده از موتورهاي بيش بازده و پربازده 

بهينه سازي مصرف در سيستم هاي روشنايي
مراحل تدوين برنامه مديريت مصرف انرژي الكتريكي در سيستم هاي روشنايي مشتمل بر چهار مرحله مي باشد : 
1) اندازه گيري سطوح روشنايي فعلي
2) استفاده مناسب از روشنايي روز 
قرار دادن میزها در جای مناسب و تنظیم سطح کار به منظور استفاده از حداکثر نور طبیعی و استفاده از نور مصنوعی تنها در نقاطی که امکان استفاده از نور طبیعی وجود ندارد
3) پيشنهاد بهبود با تجهيزات موجود 
متناسب كردن سطح روشنايي هر فضا با نوع كاربري آن
تهيه و اجراي برنامه منظم تعميرات و نگهداري سيستم روشنايي به منظور حفظ بازده و طول عمر مناسب
تعويض لامپ هايي كه عمر مفيدشان به پايان رسيده است حتي اگر هنوز نسوخته باشند
استفاده از رنگ هاي روشن در سقف ، ديوارها و كف اتاق ها به ويژه به هنگام تعميرات و تغيير دكوراسيون
4) ارزيابي گزينه هاي جايگزيني و نصب تجهيزات جديد رديف روش ها 
1 به كارگيري لامپ پربازده CFL (لامپ كم مصرف) 
2 استفاده از بالاست هاي الكترونيكي به جاي بالاست هاي مغناطيسي 
3 استفاده از مدارهاي كنترلي مناسب مانند فتوسل و حسگر نفر براي خاموش كردن خودكار سيستم در مواقع عدم نياز 
4 به كارگيري ديمر براي كاهش روشنايي 
5 به كارگيري لامپ هاي فلورسنت با قطر كمتر 
6 جايگزين كردن لامپ هاي متال هالايد به جاي لامپ هاي بخار جيوه 
7 به كارگيري لامپ هاي بخار سديم 
8 به كارگيري لامپ هاي LED 
9 استفاده از روشنايي موضعي براي اهداف خاص به جاي افزايش سطح روشنايي كل 
10 استفاده از قاب هاي روشنايي استاندارد 
11 نصب كليدهاي چندگانه جهت كنترل سطح روشنايي در راهروها و سالن هاي كنفرانس 
12 نصب تايمر ديواري با امكان تنظيم دستي در اتاق هاي مورد نظر جهت كنترل خودكار روشنايي فضاها 
13 نصب كليدهاي تايمري در راهروها و فضاهاي كم تردد 

4 - ساير روش ها
استفاده از شيرهاي اتوماتيك براي آب مصرفي 
استفاده از آبياري قطره اي براي فضاي سبز
استفاده از گياهاني با نياز آبياري كم در فضاي سبز 
كنترل منظم و دوره اي تمام شيلنگ ها ، اتصالات و شيرها به منظور رفع نشتي هاي احتمالي

 

   
   

جدول شماره هشت رديف ساير روش ها font-size: medium;

مسیر سایت