ایجاد اکوسیستم در آکواریوم

ایجاد اکوسیستم درآکواریوم

 

اکوسیستم یا چرخه حیات قانون طلایی زیست در کره زمین است و هر جا که عمدا یا سهوا به قسمتی از آن صدمه وارد شده یا دخل و تصرفی صورت بگیرد این چرخه دچار اختلال شده ،و لی پس از مدتی خود را بازسازی کرده و با تغییراتی دوباره شکل میگیرد.(ساختار جدید نمیتواندهمواره مطلوب ما باشد).اینکه این چرخه چیست شاید مطلب به درازا بکشد ولی بطور خلاصه و در حد توانم عرض کنم که عبارتست از تولد،زندگی ،مرگ و ارتباط بین کلیه اجزا و تاثیر متقابل آنان بر یکدیگر.انچه به ما مربوط میشود ،اکوسیستم آبی است. منظور از اکوسیستم آبی رابطه کلیه موجودات و اجزاء تشکیل دهنده محیط آبی (جاندار و بیجان)بر یکدیگر و با یکدیگر است .بطوریکه از این ارتباط یک چرخه حیاتی که استمرار داشته بوجود بیاید.باز مطلب را به خودمان مربوط تر کنیم .منظور از اکوسیستم در آکواریوم ما ،ارتباط کلیه اجزاء موجود در محیط تانک ماست که سبب پایداری شرایط زیستی در آن میشوند.مثالی ساده شاید این باشد که ما یک تانک با ظرفیت آبگیری مشخص داریم و در آن یک یا چند گونه ماهی نگهداری میکنیم و در آن از وسایل تزئینی طبیعی و مصنوعی استفاده کرده و گیاهان آبزی در آن داریم و با نور طبیعی یا مصنوعی روشن میشود.وقتی از آن به عنوان یک اکوسیستم میتوانیم یاد کنیم که چرخه زیستی در ان شکل گرفته و به تعادل رسیده باشد به اینصورت که .گیاهان محیط آبی (گیاهان عالی مانند گیاهان تزئینی که ما در محیط وارد کرده ایم و یا گیاهان ساده تر که همان جلبکهایی هستند که بطور طبیعی در آب بوجود می آیند )قسمت پایه زنجیره غذایی را با استفاده از نور در تانک تشکیل دهند، در مرحله بعد ماهیان گیاهخوار از این منیع غذایی استفاده کرده و تولید فضولات کنند و فضولات تولیدی طی سیکل ازت به مواد قابل جذب برای گیاهان تبدیل شده و سبب پایداری حیات گیاهی و تولید مجددغذای گیاهی در تانک شوند و چرخه تولید و مصرف غذا به همین شکل استمرار یابد .از طرف دیگر گیاهان با جذب نور و مواد معدنی در محیط آبی ،ضمن اینکه تولید غذا میکنند به تولید اکسیژن در آب پرداخته و شرط حیات ماهیان را در آب فراهم سازند.و به همین ترتیب اجزای بسیار زیادی در این محیط وجود دارند که بر یکدیگر تاثیر گذاشته و از یکدیگر تاثیر میپذیرند و جمع این ارتباطات سبب پایداری حیات در تانک میشود.


خلاصه اینکه اگر یک تانک با حجم مناسب داشته باشیم و در ان گیاه طبیعی بکاریم و تعداد ماهی متناسب (از نظر گونه و تعداد) در آن رها کنیم ،در صورتی که اکوسیستم در این تانک به تعادل رسیده باشد دیگر نیازی به غذا دادن یا اکسیژن رسانی یا تعویض آب و.... نخواهد بود .این اکوسیستم است که همه این موارد را فراهم کرده و تنظیم میکند.

شاید اولین قدم در ایجاد اکوسیستم در اکواریوم تشکیل چرخه ازت باشد . این چرخه مربوط به ترکیبات مختلف نیتروژن در سیستم های بسته پرورش و نگهداری آبزیان است . در این چرخه آمونیاک حاصل از گوارش ماهی و تجزیه پسماند غذا به وسیله باکترهای به نیتریت و سپس بوسیله باکتریهای به نیترات تبدیل میگردد . نیترات تولید شده بوسیاه گیاهان ابزی به مصرف میرسد . در این فرایند که در حقیقت یک اکسیداسیون باکتریایی می باشد . آمونیاک و نیتریت که در مقادیر کم نیز برای ماهیان سمی می باشند به نیترات تبدیل میگردند . مقادیر بالای نیترات برای ماهییان مهلک نیست . در ادامه بصورت علمی به این فرایند بیولوژیک میپردازیم.



در ابتدا تغییراتی که با ورود ماهی به اکواریوم رخ میدهد را مورد بررسی قرار میدهیم . 

در ابتدا راه اندازی آکواریوم در صورت استفاده از آب شهری ، پس از اتمام دوره اثر بخشی مواد ضد عفونی موجود در محیط (دست کم کلر موجود در آب لوله کشی) با محیطی فاقد میکرو ارکانیسم روبرو هستیم . با ورود اولین قطعه ماهی به این محیط و شروع فعالیت های بیولوژیک مانند : تنفس ، تغذیه و.. کیفیت آب دستخوش تغییراتی میگردد همه میدانند که تولید فضولات به وسیله ماهی باعث پایین آمدن کیفیت آب میشود . آلوده کننده های مهم که تاثیر منفی در کیفیت آب دارند عبارتند از: آمونیاک ، اوره ، Co2 مواد آلي دفعي و ساير فضولات حاصل از سوخت و ساز غذا . 
از تجزیه دوباره مواد آلی آمونیاک ، نیتریت و نیترات اضافی تولید می شود . در محدوده بستهء سیستمهای گردش مجدد اثرات این مواد شامل کاهش PH ، افت اكسيژن محلول ، افزايش تيرگي و نامناسب نمودن آب براي ماهي ميباشد . هرقدر تراكم ماهيان در سيستم بالا تر باشد ميزان تاثير نيز آفزايش مي يابد . ميزان توليد فضولات در سيستم هاي آبزيان به گونه و مرحله سني ماهي ، تراكم موجود زنده در سيستم ، نوع و مقدار غذايي كه به ماهي داده ميشود ، بستگی دارد . و درجه پايين آمدن كيفيت آب مي تواند با تصفيه مناسب مديريت شود . 

آمونیاک و نیتریت : آمونیاک از تجزیه مواد آلی ، ناشی از غذای ماهی که در مراحل سوخت و ساز معمولی تولید می شود، نیز ایجاد میگردد .آمونیاک موجود در آب ، بصورت های زیر ایجاد میگردد:
آمونیاک یونیزه نشده (NH3) : برای جانوران آبزی بسیار سمی است ، در مقادیر بالای PH به حداکثر مقدار میرسد 
آمونیاک یونیزه شده (+NH4):غير سمي براي براي جانوران آبزي مگر غلظتهاي بالا، در مقادير پايين PH به حداكثر مقدار ميرسد


با ايجاد شرايط مناسب براي رشد باكتريها ، باكتري نيتروباكتر نيتريت نيز با اكسيداسيون بيشتر به نيترات تبديل ميگردد . نيترات براي آبزيان غير سمي است مگر در غلظتهاي بالا و بسهولت توسط گياهان آبزي قابل دسترسي است .


. آمونیاک بشکل یونیزه نشده (NH3) از طریق آبششها نیز دفع می گردد . آمونیاک از تجزیه ادرار ، مدفوع ماهی و غذاهای خورده نشده نیز ایجاد می شود . آمونیاک محلول در آب ، در یک معادله تعادل به صورت یونیزه شده و غیره یونیزه وجود دارد که به صورت زیر می باشد :
-NH3 + H2O = NH4OH = NH4+ + OH 

آمونیاک در استخر های پرورشی سریعا" توسط زی شناوران گیاهی و گیاهان آبزی ریشه دار جذب می گردد. مقداری از آمونیاک که بیش از مصرف گیاهان باشد به وسیلهء باکتری شیمواتوتروفیک(Chemoautotrophic) در دو مرحله که آمونیاک زدایی نامیده می شود ، اکسیده می گردد . 
در مرحله آول اکسیداسیون به وسیله باکتری نیتروزوموناس (Nitrosomonas) به نیتریت تبدیل می شود :
2NH3 + 3O2 = 2NO2- + 2H+ + 2H2O 
نيتريت بوجود آمده بصورت (-NO2) مي باشد براي جانداران بسيار سمي است

نیتریت با اکسیداسیون بیشتر به وسیلهء باکتری نیتروباکتر (Nitro bacter) به نیترات تبدیل میشود :
-2NO2- + O2 = 2NO3 
درسیستمهایی که محدودیتی برای اکسیژن وجود ندارد ، تبدیل آمونیاک به نیتریت مرحله محدود کننده سرعت در کل مراحل می باشد . تبدیل نیتریت به نیترات نسبتا" سریعتر بوده و در بسیاری از سیستمهای طبیعی غلظت نیتریت معمولا" چندان اهمیتی ندارد مگر در شرایط خاص که در جای خود در مورد این موضوع بحث خواهد شد . 
وقتی گیاهان مرده و فاسد می شوند ، تجزیه شده و آمونیاک دوباره از طریق عملی به نام کانی شدن (Mineralization) به محلول باز میگردد . آمونیاک در محیط هایی با شکوفایی زی شناوران گیاهی بندرت مسئله ایجاد می کند . در صورتی که غذادهی زیاد باشد آمونیاک میتواند مسئله ایجاد کند . برای کنترل آمونیاک مناسب ترین وسیله در اکواریوم ها استفاده از فیلتر های بیولوژیک می باشد . 
عمل آمونیاک زدایی (Nitrification) به اکسیژن نیاز دارد و کارآیی آن در شرایطی که Do نزدیک حد اشباع باشد ، زیاد است . این عمل در شرایطی که PH بین ۷ تا ۸ و درجه حرارت بین ۲۷ تا ۳۵ درجه سانتی گراد باشد ، کاراتر هست .
عمل نیتروباکتر نسبت به نیتروزوموناس در درجات پایینتری قابل انجام است لذا نیتریت در درجه حرارت پایینتر جمع میشود .
نیتریت و نیترات با یک عمل به نام دی نیتریفیکاسیون ( Denitrification) به ترکیبات دیگری تبدیل می شوند نیتراتها در این عمل به نیتریت و نتریتها بیشتر کاهش می یابند . بعضی از باکتریها ممکن است ، باعث کاهش نیتریتها به آمونیاک شوند ولی در اکثر مواقع محصول نهایی این عمل شکل گازی نیتروژن است ( یعنی N2 - NH3 - N2O ) که مستقیما" وارد جو می گردند . 
تمام مراحل چرخه نیتروژن حتی در سیستمهای بسته کوچک اتفاق می افتد .
 

span style=

مسیر سایت